بنزین؛ برای ده درصد کمبود، جراحی راه نیاندازید

به گزارش پایگاه خبری انرژی تایمز، یکی از ادعاهای مطرح‌شده این است که محاصره دریایی و حملات دشمن به پالایشگاه‌های کشور، موجب تشدید ناترازی بنزین شده است. معاون رئیس‌جمهور، آقای سقاب، میزان این کسری را حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد مصرف روزانه اعلام کرده است؛ به گفته او، مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که تولید به ۱۲۱ میلیون لیتر می‌رسد.

بر این اساس، سه گزینه برای جلوگیری از بروز مشکل مطرح شده است؛ گزینه‌هایی که به نظر می‌رسد از ابتدا به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که عملاً دو گزینه کنار گذاشته شوند و در نهایت گزینه مطلوب باقی بماند.

گزینه نخست، خاموش شدن نازل‌های سراسر کشور پس از مصرف ۱۲۱ میلیون لیتر در هر روز است که با توجه به زنجیره تأمین ملی و شوک‌های احتمالی، منطقی و عملی به نظر نمی‌رسد. گزینه دوم، کاهش سهمیه خودروهاست که همین حالا نیز تا حدودی اجرا می‌شود و با ملاحظات عدالت اجتماعی همخوانی چندانی ندارد. گزینه سوم، که ظاهراً موردنظر ایشان و برخی دیگر از اعضای دولت است، اعطای سهمیه بنزین ارزان به افراد به جای خودروهاست؛ طرحی که در نهایت می‌تواند قیمت بنزین را با جهشی قابل توجه مواجه کند.

اما سؤال اصلی این است: آیا منطقی است در میانه یک جنگ وجودی با دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی، برای جبران ۱۰ تا ۱۵ درصد کسری، به سراغ یکی از پیچیده‌ترین و پرمناقشه‌ترین مسائل اقتصادی کشور برویم؟

مسئله بنزین در تمام یک دهه گذشته روی میز دولت‌های مختلف بوده و هیچ‌کدام نتوانسته‌اند پاسخ مناسبی برای آن پیدا کنند. چرا باید درست در میانه جنگ، به فکر ارائه پاسخی رادیکال و پرمخاطره به این مسئله اساسی باشیم؟

اگر هیچ راه دیگری برای جبران این ۱۰ تا ۱۵ درصد وجود نداشت یا میزان کسری بسیار بیشتر بود، می‌شد ضرورت تصمیم فوری را درک کرد؛ اما در شرایط کنونی که با کسری محدود و راه‌های متعدد برای جبران آن مواجهیم، منطقی نیست کل کشور را وارد فرآیندهای پرخطر اقتصادی و اجتماعی کنیم.

اما راه‌های جایگزین چیست؟

نخست باید توجه داشت که با بازگشت پالایشگاه لاوان به مدار تولید، حدود ۱۰ میلیون لیتر به تولید روزانه کشور اضافه خواهد شد. این افزایش تولید در شهریورماه عملیاتی می‌شود و با ورود آن به بازار داخلی، بخش عمده مشکل موجود برطرف خواهد شد؛ بنابراین اساساً ممکن است بخش قابل توجهی از این کسری در آینده نزدیک از بین برود.

ثانیاً، حتی اگر این افزایش تولید را نیز در نظر نگیریم، راه‌های متعددی برای جبران این میزان محدود از کسری وجود دارد؛ از جمله کاهش سهمیه خودروهای دوگانه‌سوز، به‌ویژه با توجه به رایگان شدن CNG، همچنین استفاده از روش‌هایی مانند اختلاط بنزین و خرید غیرمستقیم از طریق عراق از کشورهای عربی تولیدکننده بنزین که امکان صادرات آن را دارند.

علاوه بر این، روش‌های غیرقیمتی متعددی نیز وجود دارد که می‌تواند به کاهش مصرف و جبران کسری کمک کند؛ از کاهش سفرهای درون‌شهری گرفته تا مدیریت مصرف در میان برخی مصرف‌کنندگان خاص. بنابراین با توجه به شرایط جنگی کشور، راه‌های معقول‌تر و کم‌هزینه‌تری برای عبور از این کسری محدود وجود دارد.

شاید علت این اصرار در میانه جنگ، چیزی فراتر از مسئله کمبود و محاصره باشد. ممکن است برخی شبه‌کارشناسان در تلاش باشند با ترساندن سیاست‌گذاران از تبعات بحران و جنگ، آرزوی دیرینه خود برای آزادسازی قیمت بنزین را محقق کنند.

وگرنه هر عقل سلیمی، با مشاهده یک کسری محدود، وجود راه‌های متعدد برای جبران آن و همچنین تبعات سنگین اصلاحات اقتصادی و آزادسازی قیمت، از اجرای چنین اصلاحات رادیکال و پرمخاطره‌ای در شرایط جنگی پرهیز می‌کند.

به‌ویژه آنکه معاون مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز به‌صراحت اعلام کرده است که اساساً میزان کسری مطرح‌شده، نادرست و غیرواقعی است. بنابراین باید با دقت مراقبت کرد که برخی صداها، ناخواسته یا آگاهانه، زمینه را برای بهره‌برداری دشمن فراهم نکنند.

صداهایی که کشور را در دی‌ماه گذشته به سمت حذف ارز ترجیحی و رخدادهای ناگوار پس از آن سوق دادند، بار دیگر فعال شده‌اند و همان کارشناسان اکنون در حال ارائه نسخه‌های پرهزینه برای نظام و مردم هستند؛ نسخه‌هایی که می‌تواند هزینه‌های سنگینی بر کشور تحمیل کند.

دشمن نیز از این وضعیت استقبال می‌کند و ممکن است تصور کند فشارهایش نتیجه داده است؛ حال آنکه مسئله بنزین، با تمام اهمیتش، اساساً به اندازه‌ای که برخی تصویر می‌کنند بزرگ و غیرقابل حل نیست.

دولت محترم باید از اجرای چنین طرح پرریسکی در شرایط جنگی پرهیز کند و با شنیدن نظر کارشناسان معتمد و عاقل، اجازه دهد کشور با استفاده از راهکارهای کم‌هزینه‌تر از این مقطع عبور کند؛ بدون آنکه به دشمن بهانه‌ای تازه برای فشار بر مردم و اقتصاد کشور داده شود.